Ο όρκος των Αθηναίων εφήβων

Οι Αθηναίοι, όταν γίνονταν 18 ετών έπρεπε να υπηρετήσουν στρατιώτες για δύο χρόνια. Σε επίσημη τελετή, παρουσιάζονταν στην εκκλησία του δήμου στην Πνύκα, αναγράφονταν στους καταλόγους των πολιτών (ληξιαρχικόν γραμματείον) και τους χορηγούνταν ένα δόρυ και μια ασπίδα. Η τελετή αυτή συχνά συνδυάζονταν με θεατρικές εκδηλώσεις. Κατόπιν, ένοπλοι ανέβαιναν στην Ακρόπολη και έδιναν στο ιερό της Αγραύλου τον όρκο των Αθηναίων εφήβων. Ο όρκος διασώζεται από τον Λυκούργο στον «Κατά Λεωκράτους» λόγο 77. Λέγεται μάλιστα πως ο όρκος γράφτηκε από τον ίδιο το Σόλωνα, νομοθέτη των Αθηναίων.

 

Κρατώντας τα όπλα που του εμπιστευόταν η Πατρίδα, ο Αθηναίος έφηβος μπροστά στο ναό της Αγραύλου έδινε τον όρκο :

Ου καταισχυνώ τα όπλα,
ουδ’ εγκαταλείψω τον προστάτην ω αν στοίχω,
αμυνώ δε και υπέρ ιερών και οσίων,
και μόνος και μετά πολλών,
και την πατρίδα ουκ ελάττω παραδώσω,
πλείω δε και αρείω όσης αν παραδέξωμαι.
Και συνήσω των αεί κρινόντων,
και τοις θεσμοίς τοις ιδρυμένοις πείσομαι,
και ούς τινας άλλους ιδρύσεται το πλήθος εμφρόνως.
Και αν τις αναιρεί τους θεσμούς ή μη πείθηται ουκ επιτρέψω,
αμυνώ δε και μόνος και μετά πάντων.
Και τα ιερά τα πάτρια τιμήσω.
Ίστορες θεοί
Αγραυλος, Ενυάλιος, Άρης, Ζεύς, Θαλλώ, Αυξώ, Ηγεμόνη

Στον όρκο διακρίνουμε τον σεβασμό και την προσήλωση στα όσια και τα ιερά, στην πατρίδα και στους άρχοντες και τους νόμους. Στην κατακλείδα του αναφέρονται οι μάρτυρες θεοί, που προσδίδουν επισημότητα και κύρος στις ένορκες διαβεβαιώσεις των εφήβων.

 

Και σε νεοελληνική μετάφραση:

Δε θα ντροπιάσω τα όπλα μου,
ούτε θα εγκαταλείψω τον συμπολεμιστή μου
όπου κι αν ταχθώ να πολεμήσω,
θα υπερασπίζω τα ιερά και τα όσια,
και μόνος και με πολλούς,
και την πατρίδα δε θα παραδώσω μικρότερη,
αλλά μεγαλύτερη και πολεμικότερη απ’ όση θα μου παραδοθεί.
Θα πιστεύω στους Θεούς
και στους ισχύοντες νόμους θα υπακούω,
και σε όσους άλλους νόμιμα θεσπισθούν.
Κι αν κάποιος αναιρέσει ή αμφισβητήσει
τους θεσμούς δεν θα το επιτρέψω,
θα τον πολεμήσω είτε μόνος είτε με όλους.
Και τις ιερές παρακαταθήκες των πατέρων θα τιμήσω.
Μάρτυρές μου οι θεοί
Αγραυλος, Ενυάλιος, Άρης, Ζεύς, Θαλλώ, Αυξώ, Ηγεμόνη

(Εικόνα: Επιτύμβιος ναϊσκος. Μάρμαρο πεντελικό. Βρέθηκε στην Αθήνα, στο αρχαίο νεκροταφείο του Κεραμεικού. Αθηναίος πολεμιστής με πλήρη εξάρτυση και χλαμύδα παριστάνεται στο πεδίο της μάχης σε έντονο δισκελισμό προς τα δεξιά. Φέρει ασπίδα στο αριστερό χέρι, ενώ στο δεξί θα κρατούσε ξίφος. Οι οπές πάνω από το μέτωπο χρησίμευαν για την προσήλωση χάλκινου εξαρτήματος του κράνους ή στεφάνου. Η δραματική έκφραση του προσώπου και το νευρώδες σώμα παραπέμπουν σε δημιουργίες του Πάριου γλύπτη Σκόπα. Στο επιστύλιο αναγράφεται το όνομα του νεκρού: Αριστοναύτης, γιος του Αρχεναύτου, από τις Αλές. Η σωζόμενη βάση λουτροφόρου στο κεντρικό ακρωτήριο του ναΪσκου υποδηλώνει ότι ο Αριστοναύτης πέθανε άγαμος 350-325 π.Χ.
Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο)

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.