Ελεγείες του Σόλωνα

ΥΠΟΘΗΚΗ ΠΡΟΣ ΑΘΗΝΑΙΟΥΣ

Η πόλη µας ποτέ δεν θα χαθεί
σύµφωνα µε τη θέληση
και τη διάθεση του ∆ία και των µακαρίων αθανάτων θεών.

Γιατί µια τόσο µεγαλόψυχη
προστάτιδα, κόρη πατέρα ισχυρού,
η Παλλάδα Αθηνά, έχει τα χέρια της
απλωµένα πάνω από την πόλη.

Αλλά µόνοι τους οι πολίτες θέλουν να καταστρέφουν
τη µεγάλη πόλη µε τις απερισκεψίες τους,
παρασυρµένοι από φιλοχρηµατία,
και ο άδικος νους των αρχόντων του
λαού. Είναι επόµενο γι’ αυτούς
εξαιτίας της µεγάλης αλαζονείας να
πάθουν πολλά κακά.
Γιατί δεν ξέρουν να συγκρατούν την
πλεονεξία και να απολαµβάνουν
τα στρωµένα ευφρόσυνα συµπόσια µε
κοσµιότητα.

Πλουτίζουν παρασυρµένοι σε άδικες πράξεις
και, χωρίς να λογαριάζουν ούτε τα ιερά
κτήµατα ούτε και τα περιουσιακά
στοιχεία του δηµοσίου,
κλέβουν µε αρπακτικές διαθέσεις άλλος
από δω και άλλος από κει
και δεν σέβονται τους ιερούς θεσµούς
της ∆ίκης,
η οποία, μολονότι σιωπά, γνωρίζει
αυτά, που γίνονται και θα γίνονται και
τα παρελθόντα,
και µε τον χρόνο συνήθως έρχεται
οπωσδήποτε, για να επιβάλλει τιµωρία.
Αυτό φθάνει κιόλας ως αναπόφευκτη
συµφορά για όλη την πόλη,
και καταλήγει συνήθως αυτή πολύ
γρήγορα σε ατιµωτική δουλεία,
που προκαλεί εµφύλια σύγκρουση και
αφυπνίζει τον κοιµώµενο πόλεµο,
ο οποίος συνήθως οδηγεί στον θάνατο
πολλούς στο άνθος της ηλικίας τους.
Γιατί εξαιτίας των εχθρών πολύ
γρήγορα η πολυαγαπηµένη πόλη
κατατρύχεται από πολιτικές ενώσεις,
αγαπητές στους αδικοπραγούντες.

Αυτές οι συµφορές περιφέρονται στην
πόλη.
Κι από τους φτωχούς
πολλοί φεύγουν σε ξένη χώρα,
πουληµένοι και δεµένοι µε
εξευτελιστικά δεσµά,
και υποµένουν µε καταναγκασµό τις
µισητές συνέπειες της δουλείας.

……….

Έτσι µια δηµόσια συµφορά µεταβαίνει
στο σπίτι του κάθε πολίτη ξεχωριστά.
Και οι αύλειες θύρες δεν µπορούν πια
να τη συγκρατήσουν,
αλλά αυτή συνήθως πηδά πάνω από τον
περίβολο και βρίσκει οπωσδήποτε
κάποιον, ακόµα κι αν, προσπαθώντας
αυτός να αποφύγει το κακό, καταφεύγει
στο βάθος των δωµατίων.
Αυτά µε προτρέπει η ψυχή µου να
διδάξω στους Αθηναίους,
ότι η κακή διοίκηση προκαλεί πάρα
πολλές συµφορές στην πόλη.
Ενώ η χρηστή διοίκηση όλα τα
αναδεικνύει ταιριαστά και αρµονικά,
και συγχρόνως δένει µε χειροπέδες
τους αδικοπραγούντες.
Τις τραχύτητες της εξοµαλύνει, παύει
την πλεονεξία, ταπεινώνει την αλαζονεία,
ξηραίνει τα άνθη της άτης, μόλις αυτά
εµφανισθούν, επανορθώνει στρεψοδικίες και
καταπραΰνει πράξεις αλαζονείας, παύει
την εµφύλια έριδα.
Παύει την οργή από την ολέθρια έριδα
και είναι κάτω απ’ αυτήν
τα πάντα στους ανθρώπους αρµονικά
και συνετά.

 

 

ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΝΟΜΟΘΕΤΗ

Αποσύρθηκα µήπως εγώ από την
εξουσία, πριν επιτύχω κάτι από
αυτά, που για χάρη τους
συµφιλίωσα τον λαό;
Θα µπορούσε να µαρτυρήσει αυτά
ενώπιον του δικαστηρίου του χρόνου
µε άριστο τρόπο η παντοδύναµη
µητέρα των Ολυµπίων θεών,
η σκουρόχρωµη Γη, από την οποία
κάποτε εγώ
έβγαλα τις λίθινες στήλες,
που είχαν µπηχθεί σε πολλά µέρη.
Και ενώ ήταν πριν δούλη, τώρα
είναι ελεύθερη.

Επανέφερα στην Αθήνα, στη
θεόκτιστη πατρίδα,
πολλούς, που είχαν πωληθεί ως
δούλοι, άλλος παράνοµα,
άλλος σύµφωναµε τον νόµο, κι
άλλος που εξαιτίας επιτακτικής
ανάγκης αυτοεξορίσθηκαν και δεν µιλούσαν
πια την Αττική γλώσσα,
επειδή περιπλανώνταν σε πολλά µέρη.

Κι αυτούς, που ζούσαν εδώ στον
τόπο µας κάτω από καθεστώς
ατιµωτικής δουλείας και έτρεµαν
τις αυθαιρεσίες των αφεντάδων,
τους ελευθέρωσα.

Κι αφού συνδύασαµε την επιβολή
του νόµου τον καταναγκασµό και
το δίκαιο,
έπραξα και έφερα σε πέρας αυτά,
όπως υποσχέθηκα.
Καθιέρωσα θεσµούς, ίδιους και για
τον φτωχό και για τον πλούσιο,
αφού επέβαλα για τον καθένα
αµερόληπτη δικαιοσύνη.
Αν όµως έπαιρνε άλλος στα χέρια
του, όπως εγώ, της εξουσίας τα
βούκεντρα,
ένας κακόβουλος και πλεονέκτης άνδρας,
δεν θα µπορούσε να συγκρατήσει
τον δηµοκρατικό λαό.
Γιατί, αν εγώ υιοθετούσα
όσα ήταν αρεστά στους αντιπάλους
του λαού τότε
και όσα πάλι σκέπτονταν οι άλλοι
εναντίον εκείνων,
αυτή η πόλη θα είχε χάσει πολλούς
άνδρες.

Για όλους αυτούς τους λόγους,
αντλώντας δύναµη από παντού,
ανάµεσα σε πολλούς σκύλους
στριφογυρίζοντας αµύνθηκα σαν λύκος.

 

 

ΑΠΟΛΟΓΟΣ

Στον λαό έδωσα τόσα δικαιώµατα,
ώστε να αρκούν,
χωρίς ούτε να αφαιρέσω ούτε να
προσθέσω τίποτα από την εξουσία.
Αλλά και για όσους είχαν δύναµη
και ήταν θαυµαστοί για τα χρήµατά τους
και γι’ αυτούς προνόησα να µην
έχουν τίποτα το άδικο.

Τοποθετήθηκα ανάµεσά τους, αφού
παρενέβαλα ισχυρή ασπίδα και για
τους δυο,
και δεν επέτρεψα να υπερισχύσει µε
άδικα µέσα ούτε ο ένας ούτε ο άλλος.

Ο λαός έτσι θαµπορούσε ν’
ακολουθήσει άριστα τους νέους άρχοντες,
χωρίς ούτε να χαλαρώσει πολύ ούτε
να καταναγκασθεί.
Γιατί η πλεονεξία γεννά την
έπαρση, όταν ακολουθεί πολύς
πλούτος
σ’ όσους ανθρώπους δεν υπάρχει
σωστός νους.

Σε μεγάλες πράξεις είναι δύσκολο
ν’ αρέσεις σ’ όλους.

 

 

Η ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΡΑΝΝΟΙ (i)

Αν πάθατε συµφορές εξαιτίας της
ανανδρίας σας,
µην αποδίδετε µέρος αυτών στους
θεούς.

Γιατί σεις οι ίδιοι καταστήσατε
αυτούς (τους τυράννους) ισχυρούς
µια και τους δώσατε στηρίγµατα,
και εξαιτίας αυτού έχετε περιπέσει
σε ταπεινωτική δουλεία.
Κι ενώ ο καθένας από σας
ξεχωριστά βαδίζει στα ίχνη της
αλεπούς,
όλοι µαζί έχετε νου νωθρό.
Γιατί δίνετε προσοχή στη ρητορική
δεινότητα και στα λόγια δόλιου άνδρα,
αλλά στα έργα δεν βλέπετε τίποτα να
γίνεται.

 

 

Η ΠΟΛΗ ΚΑΙ ΟΙ ΤΥΡΑΝΝΟΙ (ii)

Από το σύννεφο γίνεται το σφοδρό
χιόνι και το χαλάζι,
και από τη λαµπρή αστραπή γίνεται
η βροντή.
Από τους ισχυρούς άνδρες
καταστρέφεται η πόλη
και από απειρία ο λαός συνήθως
πέφτει στη δουλεία ενός τυράννου.
Και αυτόν που υψώθηκε πολύ δεν
είναι εύκολο να τον γκρεµίσεις
ύστερα, αλλά πρέπει από πριν να
προνοεί κανείς για όλα.

 

Ο Σόλων παρουσιάζει τους Νόμους του στους Αθηναίους / Βιβλιοθήκη του αμερικανικού Κογκρέσου, έργο του Frederick Wellington Ruckstall

 

 

Advertisements

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.