Το ανύπαρκτο ελληνοαμερικανικό λόμπι

Ο μύθος περί ισχυρού ελληνοαμερικανικού λόμπι: τι πρέπει να αλλάξει;

Του Άκη Σακελλαρίου
ΑΜΥΝΑ & ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ (Τεύχος Ιουνίου 2011)

 

Σκεφτόμενος το θέμα για το πρώτο άρθρο της νέας τακτικής στήλης «Γράμμα από την Ουάσιγκτον», αποφάσισα να ασχοληθώ με ένα ζήτημα το οποίο κέντριζε την περιέργειά μου εδώ και πολλά χρόνια, αλλά και για το οποίο γνώριζα ελάχιστα πράγματα: το περίφημο ελληνοαμερικανικό λόμπι. Οι αρχικές μου προσλαμβάνουσες προέρχονταν κυρίως από αναφορές ελληνικών ΜΜΕ στο «ισχυρό» ελληνοαμερικανικό λόμπι, το οποίο ασκεί σημαντική επιρροή και λαμβάνεται σοβαρά υπόψη από τα κέντρα εξουσίας της Αμερικής. Τρανό παράδειγμα της ισχύος του, κατά τα ΜΜΕ και κάποιους αναλυτές, ήταν ο καθοριστικός του ρόλος στην επιβολή του αμερικανικού εμπάργκο όπλων κατά της Τουρκίας (1975-1978), ως απάντηση στην εισβολή και κατοχή στην Κύπρο. Κάποιοι μάλιστα δεν δίσταζαν να συγκρίνουν την ισχύ του με αυτή του Εβραϊκού Λόμπι.

Την ίδια αντίληψη φαίνεται ότι συμμερίζεται και η πλειοψηφία της κοινής γνώμης στην Τουρκία και στα Κατεχόμενα. Θυμάμαι ακόμα την απάντηση που είχα λάβει από ένα Τουρκοκύπριο φίλο, όταν τον είχα ρωτήσει ποια είναι η γνώμη των Τούρκων και Τουρκοκυπρίων για το ελληνοαμερικανικό λόμπι: «πιστεύουμε ότι είναι πανίσχυρο στις ΗΠΑ και ότι είστε πολύ τυχεροί που το έχετε» μου είπε. Αντίθετη άποψη φαίνεται πως είχε ένας Αμερικανός δημοσιογράφος, ο οίος καλύπτει τα τελευταία χρόνια το Κογκρέσσο (τον κατεξοχήν θεσμό που προσπαθούν να επηρεάσουν τα διάφορα λόμπι). Όταν ζήτησα πρόσφατα την άποψή του για το ελληνοαμερικανικό λόμπι που απάντησε με έκπληξη: «το ποιο;»

Δύο σημαντικά τελέχη της ελληνοαμερικανικής κοινότητας (με πολυετή εμπειρία στο χώρο του επαγγελματικού λόμπι) δέχτηκαν να παραχωρήσουν συνέντευξη στο περιοδικό: ο Nick Larigakis (πρόεδρος του American Hellenic Institute) και ο John Sitilides (principal της εταιρίας Trilogy Advisors). Με ειλικρίνεια και ψυχραιμία, παρουσίασαν την (όχι και τόσο λαμπρή) κατάσταση του ελληνοαμερικανικού λόμπι, τον τρόπο με τον οποίο προωθούν τα συμφέροντά τους στην Αμερική οι γειτονικές μας χώρες, καθώς επίσης και το τι πρέπει να γίνει από εδώ και στο εξής ώστε η Ελλάδα να προωθήσει πιο αποτελεσματικά τις θέσεις και τα συμφέροντά της στις ΗΠΑ.

1) Με λίγα λόγια, τι εννοούμε όταν αναφερόμαστε στο ελληνοαμερικανικό λόμπι;
N.L.: Καταρχάς χαίρομαι που το αποκαλείτε έτσι γιατί σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως «ελληνικό» λόμπι. Το ελληνοαμερικανικό λόμπι αποτελείται από δεκάδες εκατοντάδες οργανώσεις σε όλη την Αμερική στις οποίες δραστηριοποιούνται, σχεδόν αποκλειστικά, Αμερικανοί πολίτες ελληνικής καταγωγής. παρά το γεγονός ότι οι θέσεις των περισσότερων ελληνοαμερικανικών οργανώσεων, συνήθως, ταυτίζονται σε συντριπτικό βαθμό με τις θέσεις της Ελλάδας και της Κύπρου, το κάνουν πάντα με γνώμονα το συμφέρον των ΗΠΑ και όχι της Ελλάδας ή της Κύπρου. Η ΑΗΕΡΑ είναι η μεγαλύτερη ελληνοαμερικανική οργάνωση στη χώρα, ενώ το American Hellenic Institute είναι, ίσως, η πιο εξειδικευμένη οργάνωση που ασχολείται και προωθεί, σε καθημερινή βάση, θέματα εξωτερικής πολιτικής. Παρά το γεγονός ότι δεν υπάρχει και πιθανότατα δεν θα υπάρξει ποτέ μία οργάνωση «ομπρέλα» που να συντονίζει όλες τις ελληνοαμερικανικές οργανώσεις, ο στόχος μας είναι να υπάρχουν «πολλές φωνές, αλλά ένα μήνυμα» στην εκτελεστική και νομοθετική εξουσία των ΗΠΑ.

J.S.: Το ελληνοαμερικανικό λόμπι δημιουργήθηκε το 1974 ως απάντηση στην τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Παρά τον αρχικό ενθουσιασμό και τη δραστηριοποίηση δεκάδων χιλιάδων Ελληνοαμερικανών σε όλη τη χώρα κατά τη δεκαετία του 1970, σήμερα δεν υπάρχουν περισσότεροι από 10 άνθρωποι που ασχολούνται επαγγελματικά και σε καθημερινή βάση. Τα κύρια θέματα, με τα οποία ασχολείται είναι το Κυπριακό και τα ελληνοτουρκικά. Από τη δεκαετία του 1990 συμπεριελήφθησαν στη λίστα του το Μακεδονικό και το ζήτημα του Οικουμενικού Πατριαρχείου.

 

Υπογραφή "Πράξης Σαρμπάνες-Όξλεϊ" για τη διαφάνεια στις εταιρικές δραστηριότητες των ΗΠΑ, πρωτοβουλία-κορμός της αμερικανικής νομοθεσίας.

 

2) Πολλοί ισχυρίζονται ότι εκτός από την εισβολή του εμπάργκο όπλων των ΗΠΑ στην Τουρκία (1975-1978), το ελληνοαμερικανικό λόμπι δεν έχει σημειώσει κάποια άλλη αξιοσημείωτη επιτυχία. Συμφωνείτε με αυτή την άποψη;
N.L.: Είναι αλήθεια ότι η μεγαλύτερη επιτυχία ήταν το εμπάργκο όπλων εναντίον της Τουρκίας το 1975. Επίσης καταφέραμε, αρχικά, να μειώσουμε και από το 1995 να τερματήσουμε την οικονομική βοήθεια που χορηγούσαν οι ΗΠΑ στην Τουρκία μέσω του Economic Support Fund (ESF). Τέλος, θα μπορούσαμε να συμπεριλάβουμε στις επιτυχίες μας (χωρίς να είμαστε ιδιαίτερα χαρούμενοι ή περήφανοι για αυτό) την διατήρηση του υπάρχοντος status quo στην Κύπρο. Η κατάσταση, εάν δεν υπήρχε το λόμπι, θα μπορούσε να ήταν πολύ χειρότερη. Πέρα από αυτό, δεν μπορώ να σκεφτώ κάποια άλλη μεγάλη και χειροπιαστή επιτυχία.

J.S.: Θα διαφωνούσα με την άποψη που θεωρεί ότι το εμπάργκο όπλων κατά της Τουρκίας το 1975 οφείλεται αποκλειστικά στο ελληνοαμερικανικό λόμπι. Οι γενικότερες συγκυρίες εκείνης της εποχής και η συνεργασία του λόμπι με οργανώσεις που υποστήριζαν το διεθνές δίκαιο, τα ανθρώπινα δικαιώματα και τάσσονταν υπέρ μιας αμερικανικής πολιτικής βασισμένη, κυρίως στην ηθική και όχι στην realpolitik του Κίσσιντζερ οδήγησαν στο εμπάργκο. Άλλη σημαντική επιτυχία του λόμπι ήταν η πίεση που άσκησε το 1995 στον Πρόεδρο Κλίντον, για να μην αναγνωρίσει τα Σκόπια με την συνταγματική τους ονομασία. Έκτοτε δεν έχει σημειώσει κάποια αξιοσημείωτη επιτυχία.

3) Ποια είναι κατά την άποψή σας τα σημαντικότερα προβλήματα και αδυναμίες του ελληνοαμερικανικού λόμπι;
N.L.: Παρά τις σημαντικές ατομικές επιτυχίες πολλών Ελληνοαμερικανών, δεν μπορέσαμε ποτέ (ίσως με εξαίρεστη την περίοδο του εμπάργκο ) να λειτουργήσουμε συλλογικά, ώστε να προωθήσουμε συγκεκριμένα θέματα εξωτερικής πολιτικής που αφορούν την Ελλάδα και την Κύπρο. Παράλληλα, ένα σημαντικό κομμάτι της ελληνοαμερικανικής κοινότητας και κυρίως οι νεότερες γενιές, αγνοούν τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η Ελλάδα. Ταυτόχρονα, κάποιοι άλλοι εκτιμούν πως η Ελλάδα και η Κύπρος δεν αντιμετωπίζουν τόσο σημαντικά προβλήματα στην εξωτερική τους πολιτική, ώστε να είναι διατεθειμένοι να ασκήσουν πιέσεις στους τοπικούς τους γερουσιαστές και βουλευτές. Στην αδιαφορία ή/και άγνοια αυτή έχουν συμβάλει δύο πολύ σοβαρές δημογραφικές εξελίξεις: α.η μετανάστευση από την Ελλάδα έχει σχεδόν εκμηδενιστεί από τη δεκαετία του 1980 και ύστερα ενώ, β.τα ποσοστά των μεικτών γάμουν έχουν αυξηθεί κατακόρυφα.

J.S.: Θα συμφωνήσω ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η αδιαφορία. Οι περισσότεροι Ελληνοαμερικανοί έχασαν, με το πέρασμα του χρόνου, το ενδιαφέρουν τους για τα ελληνικά θέματα και έδωσαν προτεραιότητα στην προσωπική τους επιτυχία και ευτυχία. Κάποιοι από τους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την εξέλιξη είναι οι εξής: α.το αναπόφευκτο πέρασμα του χρόνου και η αίσθηση ότι η αμερικανική εξωτερική πολιτική παρέμεινε η ίδια στα ελληνοτουρκικά και το Κυπριακό, β.η αίσθηση ότι η ίδια η Ελλάδα δεν ενδιαφέρεται για αρκετά, για να προωθήσει τα συμφέροντά της στην Ουάσιγκτον, προσλαμβάνοντας μια επαγγελματική εταιρία λόμπι και γ.η αίσθηση ότι η Ελλάδα έχει μεταμορφωθεί, τις τελευταίες δεκαετίες, σε μια αυξανόμενα πλούσια και ασφαλή χώρα (ένταξη Ελλάδας και Κύπρου στην ΕΕ και την ΟΝΕ, ελληνοτουρκική προσέγγιση μετά το 1999 κλπ). Ένα δεύτερο μεγάλο πρόβλημα είναι η αδυναμία των ελληνοαμερικανικών οργανώσεων να συνεργαστούν μεταξύ τους, αλλά και να δημιουργήσουν ευρύτερες -στρατηγικού χαρακτήρα συμμαχίες στην Αμερική (π.χ. με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή και άλλα λόμπι).

4) Πώς προωθούν τα συμφέροντά τους στις ΗΠΑ κάποιες γειτονικές χώρες της Ελλάδας, όπως τα Σκόπια, η Αλβανία και φυσικά η Τουρκία;
N.L.: Δεν γνωρίζω αρκετά για το τι κάνουν οι Σκοπιανοί και οι Αλβανοί. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν ενδείξεις, χωρίς να είμαι απόλυτα σίγουρος, ότι πολλές οργανώσεις τους στις ΗΠΑ (αντίστοιχες του Αmerican Ηellenic Ιnstitute) χρηματοδοτούνται παράνομα από τις κυβερνήσεις των Τιράνων και των Σκοπίων. Με άλλα λόγια, είναι πιθανό ότι λαμβάνουν χρήματα, για να προωθούν τα συμφέροντα της Αλβανίας και των Σκοπίων, χωρίς αυτά να καταγράφονται με τον απαιτούμενο τρόπο στο αμερικανικό Υπουργείο Δικαιοσύνης. Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, έχει δαπανήσει δεκάδες εκατομμύρια δολάρια τις τελευταίες δεκαετίες, προσλαμβάνοντας κορυφαίες εταιρίες λόμπι στην Ουάσιγκτον. Γνωρίζω, επίσης, ότι την ίδια τακτική έχει αρχίσει να ακολουθεί και η κυβέρνηση της Κύπρου τα τελευταία χρόνια.

J.S.: Η κυβέρνηση των Σκοπίων εφαρμόζει, τα τελευταία χρόνια, μια ιδιαίτερα έξυπνη πολιτική, προσλαμβάνοντας μερικά από τα κορυφαία γραφεία λόμπι και εταιρίες δημοσίων σχέσεων στην Ουάσιγκτον, οι οποίες έχουν εξαιρετικές προσβάσεις στο πολιτικό κατεστημένο της Αμερικής. Το αλβανικό-αμερικανικό λόμπι έχει σημαντικούς πόρους λόγω της ικανότητάς του να αντλεί χρήματα από την αλβανο0αμερικανική κοινότητα. Επίσης, διαθέτει μερικούς πολύ ισχυρούς Αλβανοαμερικανούς επιχειρηματίες, οι οποίοι ασκούν επιρροή σε σημαντικούς αξιωματούχους των ΗΠΑ. Η Τουρκία ανήκει σε μια ξεχωριστή κατηγορία από μόνη της. Ανεξαρτήτως του ποιος κυβερνά τη χώρα, η Τουρκία κατάφερε μέσω της πρόσληψης κορυφαίων εταιριών λόμπι, τα οποία διευθύνουν ή με τα οποία συνεργάζονται κορυφαίοι πρώην υπουργοί, γερουσιαστές και σύμβουλοι Προέδρων, να αποκτήσει σημαντική επιρροή στην Ουάσιγκτον. Παράλληλα έχει δαπανήσει πολλές δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, για να δημιουργηθούν έδρες τουρκικών σπουδών σε μερικά από τα σημαντικότερα πανεπιστήμια και think-tanks της Αμερικής. Με αυτόν τον τρόπο, η Άγκυρα έχει κατορθώσει να αποκτήσει σημαντική πρόσβαση και επιρροή στην πολιτική, στρατιωτική, ακαδημαϊκή και δημοσιογραφική ελίτ της χώρας, σε αντίθεση με την Ελλάδα, η οποία (εκτός από μία μικρή μερίδα Ελληνοαμερικανών βουλευτών και γερουσιαστών αλλά και κάποιων άλλων αξιωματούχων που έχουν την γενναιόδωρη υποστήριξη Ελληνοαμερικανών επιχειρηματιών) είναι τρομακτικά απούσα από κάθε μεγάλη πηγή εξουσίας στην Αμερική. Εάν δεν υπήρχε η ελληναμερικανική κοινότητα, και κυρίως μία πολύ μικρή ομάδα πανίσχυρων Ελληνοαμερικανών επιχειρηματιών, οι οποίοι χρησιμοποιούν τις διασυνδέσεις τους με το πολιτικό κατεστημένο της Αμερικής όχι για να αποκομίσουν προσωπικά οφέλη αλλά για να προωθήσουν τα συμφέροντα της χώρας των προγόνων τους, η Ελλάδα θα ήταν μία χώρα σχεδόν με μηδαμινή επιρροή στην Ουάσιγκτον.

 

2003, ο Ερντογάν γινόταν δεκτός με θερμότητα στον Λευκό Οίκο αν και είχε αρνηθεί στα αμερικανικά στρατεύματα τη διέλευσή τους από το έδαφος της Τουρκίας με προορισμό το Βόρειο Ιράκ.

 

5) Τι πιστεύετε πως θα πρέπει να γίνει από εδώ και στο εξής, ώστε να βελτιωθεί η επιρροή της Αθήνας στην Αμερική;
N.L.: Καταρχάς πρέπει να τονίσω ότι όλες σχεδόν οι ελληνοαμερικανικές οργανώσεις λειτουργούν με εξαιρετικά λίγους πόρους. Για να καταλάβετε τα μεγέθη, η σημαντικότερη οργάνωση του Εβραϊκού λόμπι, το AIPAC, έχει ετήσιο προϋπολογισμό γύρω στα 20 εκατομμύρια δολάρια και 100-120 άτομα μόνιμο προσωπικό. Αντίθετα, οι περισσότερες ελληνοαμερικανικές οργανώσεις λειτουργούν με μερικές δεκάδες ή εκατοντάδες χιλιάδες δολάρια. Για να γίνουμε πιο απιτελεσματικοί, χρειαζόμαστε μεγαλύτερη χρηματοδότηση από την ελληνοαμερικανική κοινότητα. Το πιο σημαντικό βήμα όμως για την Ελλάδα είναι να προσλάβει μία επαγγελματική εταιρία λόμπι. Οι επαγγελματικές εταιρίες έχουν πρόσβαση στα ανώτερα κλιμάκια της αμερικανικής εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας, πρόσβαση την οποία εμείς δεν έχουμε, και πιθανώς, ούτε θα μπορέσουμε να έχουμε στο μέλλον. Η Ελλάδα θα πρέπει να καταλάβει πως έτσι παίζεται το παιχνίδι εδώ στην Ουάσιγκτον! Αλλιώς, για να χρησιμοποιήσω μια μεταφορά, θα συνεχίσουμε να παίζουμε έναν ποδοσφαιρικό αγώνα με 7 παίκτες εναντίον 11. Το επαγγελματικό λόμπι δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα, αλλά θα μας επιτρέψει τουλάχιστον να παίξουμε 11 εναντίον 11 με την Τουρκία και τις υπόλοιπες χώρες και θα απελευθερώσει την ελληνοαμερικανική κοινότητα η οποία θα μπορούσε πλέον να ασκεί πιέσεις σε πολύ συγκεκριμένα ζητήματα.

J.S.: Πρώτα από όλα η Ελλάδα θα πρέπει να αποκτήσει ξεκάθαρους στόχους στην εξωτερική της πολιτική. Αφού το κάνει αυτό, και εάν συνεχίσει να πιστεύει πως οι ΗΠΑ αποτελούν τη χώρα-κλειδί για την επίλυση των σημαντικότερών της ζητημάτων (Κύπρος, Ελληνοτουρκικά, Σκοπιανό, Οικουμενικό Πατριαρχείο κλπ.), τότε θα πρέπει να προσλάβει και να συνεργαστεί στενά με μία επαγγελματική εταιρία λόμπι στην Ουάσιγκτον, για να προωθήσει τα συμφέροντά της. Θα ήταν ιδανικό, εάν η Ελλάδα «ξεχνούσε» για μία στιγμή την ύπαρξη της ελληνοαμερικανικής κοινότητας και προσπαθούσε να προωθήσει τα συμφέροντά της μέσω μίας επαγγελματικής εταιρίας λόμπι. Στην συνέχεια, θα μπορούσε να βασιστεί, επιπρόσθετα στην ελληνοαμερικανική κοινότητα, η οποία -απελευθερωμένη πλέον- θα μπορούσε να ασκήσει πίεση (σε επίπεδο κοινωνίας των πολιτών) σε όλα τα μήκη και πλάτη της Αμερικής, επηρεάζοντας τοπικούς γερουσιαστές, βουλευτές κι ακόμα και υποψήφιους Προέδρους των ΗΠΑ.

 

Τέτοια είναι η προχειρότητα (και η ίντριγκα) των ελληνοαμερικανικών οργανώσεων, που δεν μπορούν ούτε τα της παρέλασης να διευθετήσουν με αποτέλεσμα να παρίστανται όλο και λιγότεροι θεσμικοί εκπρόσωποι της Ελληνικής Πολιτείας.

 

Από τις δύο αυτές συνεντεύξεις αλλά και από συζητήσεις που είχα με πολλούς ακόμα Έλληνες, Ελληνοαμερικανούς και Αμερικανούς που γνωρίζουν πρόσωπα και καταστάσεις (και οι οποίοι προτίμησαν να κρατήσουν την ανωνυμία τους), οδηγήθηκα στο συμπέρασμα πως οι λαμπρές ημέρες του ελληνοαμερικανικού λόμπι (εάν και εφόσον αυτές υπήρχαν) έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Το λόμπι βρίσκεται σε μία περίοδο συνεχιζόμενης παρακμής (παρά την τρέχουσα συνεργασία του με το Εβραϊκό Λόμπι) με συνεχώς συρρικνούμενη αναγνωρισιμότητα (και πόσο μάλλον επιρροή) στους πολιτικούς κύκλους της Ουάσιγκτον. Η σημαντική αδιαφορία πολλών Ελληνοαμερικανών για τα ελληνικά θέματα, οι δυσμενείς δημογραφικές εξελίξεις του Ελληνισμού της Αμερικής, η έντονη αντιπαλότητα πολλών ελληνοαμερικανικών οργανώσεων μεταξύ τους και σε συνδυασμό με την ανεπαρκή ηγεσία πολλών εξ αυτών, φαίνεται ότι έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο στην παρακμή του λόμπι. Ίσως όλα αυτά θα έπρεπε να στείλουν ένα ισχυρό μήνυμα στην Ελλάδα, η οποία θα πρέπει να σταματήσει να βασίζεται τόσο στο ελληνοαμερικανικό λόμπι και να ακολουθήσει το παράδειγμα της Τουρκίας, των Σκοπίων ή ακόμα και της Κύπρου και να προσλάβει μία επαγγελματική εταιρία λόμπι (το ετήσιο κόστος της οποίας είναι γύρω στο 1 εκατομμύριο δολάρια), για να προωθήσει τα συμφέροντά της. Αν και έχει ήδη χαθεί πολύτιμος χρόνος, ίσως να μην είναι ακόμα απολύτως αργά.

 

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s